ยาสมุนไพรจีน กับการรักษาวัยทอง
ช่วงวัยทอง เป็นช่วงที่ทำให้ผู้ที่อยู่ในวัยดังกล่าวทั่วโลก เกิดภาวะอารมณ์แปรปรวนควบคู่ไปกับการแปรเปลี่ยนสภาวะทางร่างกายอีกมากมายหลายประการ ทั้งนี้ วัยทองในมุมมองของแพทย์แผนจีน เชื่อว่าเกิดจากพลังไตเสื่อม ในทางแผนจีน ไตเป็นรากฐานแห่งชีวิต อวัยวะภายใน และหยินหยาง อาการร้อนวูบวาบและแห้ง เกิดจากพลังหยินของไตพร่อง การทำงานของลมปราณไตเริ่มเสื่อมถอยลง และเส้นลมปราณที่เกี่ยวกับการควบคุมการเจริญเติบโตทางเพศอ่อนแอลง
ทั้งนี้ ยาสมุนไพรจีน 4 ตำรับ ที่นิยมใช้บำรุงรักษาผู้ที่อยู่ในภาวะวัยทอง ได้แก่
1. ถั่งเช่า
บางคนอาจเรียกว่า ‘ตังถั่งเช่า’ หรือ ‘ตังถั่งแห่เช่า’ ซึ่งต่างก็เป็นชื่อสมุนไพรจีนชนิดเดียวกันที่มีความหมายว่า หญ้าหนอน เพราะเกิดจากหนอนผีเสื้อแถบที่ราบสูงทิเบต ที่จำศีลอยู่ใต้ดินในฤดูหนาว ถูกสปอร์ของเห็ดราเข้าไปอาศัยอยู่เป็นปรสิตและเติบโตสร้างเส้นใยออกมาทางส่วนหัวของตัวหนอนในฤดูร้อน ทั้งนี้ ส่วนใหญ่เราจะสามารถพบเห็ดถั่งเช่า (ของแท้) ได้ในทิเบต มณฑลชิงไห่ มณฑลเสฉวน มณฑลกานซู มณฑลยูนนาน รวมถึงแถบเทือกเขาหิมาลัยในอินเดีย ภูฏาน และเนปาล แต่ก็มีการนำถั่งเช่ามาขายไปทั่วโลก เนื่องจากมีสรรพคุณในการบรรเทาอาการหย่อนสมรรถภาพทางเพศ รวมถึงเชื่อว่ารักษาโรคมะเร็งได้อีกด้วย จึงมีความต้องการในท้องตลาดสูงและมีราคาแพง
สรรพคุณ:
- บำรุงไต
- เสริมระบบภูมิคุ้มกัน
- บรรเทาอาการอ่อนเพลีย
- บรรเทาอาการภูมิแพ้
- บรรเทาอาการไอและละลายเสมหะ
- บรรเทาอาการหอบหืด
- บรรเทาอาการหย่อนและเพิ่มสมรรถภาพทางเพศ
- ชะลอความชราภาพ
- เป็นยาบำรุงที่ดีสำหรับผู้ป่วยที่เพิ่งฟื้นไข้
นอกจากนี้ ยังเชื่อกันว่าสารสกัดจากถั่งเช่ามีฤทธิ์ขยายหลอดเลือด กระตุ้นสมรรถภาพการทำงานของต่อมหมวกไต เสริมภูมิต้านทานให้กับผู้ป่วยโรคไต สมานแผลจากโรคเบาหวาน รวมถึงช่วยลดการเติบโตของเนื้องอกและเซลล์มะเร็ง
2. ลิ่วเว่ยตี้หวงหยวน
ยานี้ไม่ใช่ตัวยาชนิดเดียว แต่เป็น ‘ตำรับยา’ ระดับบรมปรมาจารย์ อันประกอบไปด้วยสมุนไพรจีนชนิดต่างๆ เช่น จิ่วเจิง ซันจูยหวี ซันเหย้า เจ๋อเซี่ย และฝูหลิง เป็นต้น ซึ่งนิยมนำมาปรุงเป็นยาเพื่อบำรุงหยินของไตและใช้บำบัดอาการต่างๆ ที่เกิดจากพลังหยินของไตพร่อง โดยตำรับยานี้สามารถเพิ่มหรือลดขนาดและปริมาณสมุนไพรแต่ละตัวให้เหมาะสมกับผู้ชายวัยทองและผู้หญิงวัยทองแต่ละราย
สรรพคุณ:
- บำรุงม้ามและไต
- ลดความดันโลหิต
- แก้อาการวิงเวียนศีรษะและหูอื้อ
- ช่วยขับปัสสาวะ
- ระบายความชื้นในปอด
- ลดระดับไขมันในเลือด
- ลดระดับน้ำตาลในเลือด
- ปรับสมดุลเลือดและระบบไหลเวียนโลหิต
นอกจากนี้ ยาตำรับดังกล่าวยังสามารถช่วยบรรเทาอาการมีเหงื่อออกง่าย ฝ่ามือฝ่าเท้าร้อน กระหายน้ำ ปวดฟัน ปวดกระดูก ปากแห้ง คอแห้ง ลิ้นแดง ชีพจรเต้นเร็ว รวมถึงโรคประสาทอัตโนมัติผิดปกติ ผนังหลอดเลือดแข็งตัว เบาหวาน ไตอักเสบเรื้อรัง ไทรอยด์เป็นพิษ วัณโรคปอด ทางเดินปัสสาวะติดเชื้อเรื้อรัง หอบหืด และอาการประจำเดือนขาดหายหรือประจำเดือนมาแบบกะปริบกะปรอย
3. เซียวเยาหยวน
เซียวเยาหยวนเป็นอีกหนึ่งในตำรับยาสมุนไพรจีนสำเร็จรูปอันเป็นที่นิยมบริโภคในหมู่คนวัยทอง (โดยเฉพาะชาวไทยเชื้อสายจีน) ซึ่งเน้นรักษาภาวะอาการต่างๆทางด้านจิตใจและอารมณ์ เช่น ผู้ที่มีอาการวิตกกังวลหรือคิดมาก หงุดหงิดง่าย มีความเครียดสะสม อารมณ์เก็บกด และอาการทางประสาท อย่างไรก็ดี เซียวเยาหยวนยังมีสรรพคุณรักษาและช่วยบรรเทาอาการต่างๆทางร่างกายด้วยเช่นกัน ดังต่อไปนี้
สรรพคุณ:
- บำรุงตับและม้าม
- รักษาอาการปวดชายโครง
- บรรเทาอาการปวดศีรษะ ตาลาย
- เสริมกำลังวังชา เพิ่มความกระชุ่มกระชวย
- ช่วยให้เจริญอาหาร
- แก้อาการประจำเดือนมาไม่ปกติ
- ลดอาการแน่นและตึงบริเวณหน้าอก
จากสรรพคุณที่กล่าวมา ผู้ที่อยู่ในภาวะวัยทองหรือกำลังรับมือกับอาการดังกล่าว จึงไม่ควรพลาดที่จะลองซื้อหาสมุนไพรเซียวเยาหยวนมาปรุงรับประทานกัน หรือจะซื้อเป็นในลักษณะสารสกัดก็แล้วแต่ความสะดวก อย่างไรก็ตาม ควรจะเลือกซื้อจากร้านหรือแหล่งที่เชื่อถือได้และใช้วัตถุดิบที่มีคุณภาพ พร้อมด้วยบริการให้คำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์แผนจีนเท่านั้น จึงจะเห็นผลของสรรพคุณได้ดีที่สุด
4. กุยผีทัง
สำหรับในบ้านเรา เจียเว่ยกุยผีทังเป็นสมุนไพรจีนที่ค่อนข้างจะหาได้ยากกว่าทั้ง 3 ตัวที่กล่าวมา แต่ก็สามารถหาซื้อได้ตามร้านยาสมุนไพรจีนใหญ่ๆหรือร้านที่เก่าแก่และมีชื่อเสียง ซึ่งแต่ละร้านอาจมีส่วนประกอบหรือ ‘สูตร’ ที่แตกต่างกันไป อย่างไรก็ตาม ส่วนใหญ่มักจะประกอบไปด้วยสมุนไพรเหรินเซิน หวงฉี ไป๋จู๋ กันเฉ่า ตังกุย หย่วนจื้อ มู่เซียง เซิงเจียง และต้าเจ่า เป็นต้น โดยตัวยาหลักเหล่านี้จะมีรสชาติทั้งหวาน ขม ปนด้วยรสเผ็ดร้อนซาบซ่านเล็กน้อย (คล้ายๆ เต้าฮวย) และโดยรวมแล้ว มันเป็นตำรับยาที่ช่วยบำรุงม้ามและกระเพาะอาการเป็นหลัก แต่ก็มียังมีสรรพคุณในการบำรุงและบรรเทาอาการอื่นๆ ของคนวัยทองอีกมากมายหลายประการ
สรรพคุณ
- รักษาโรคที่ระบบหัวใจ อาการใจสั่น
- แก้อาการหลงลืม นอนไม่หลับ
- ระงับอาการเหงื่อออกง่าย เป็นไข้ อ่อนเพลีย
- ช่วยให้เจริญอาหาร
- บรรเทาอาการหน้าซีดเหลือง ลิ้นซีด มีฝ้าขาวบาง
- กระตุ้นชีพจร
- ลดอาการตกขาว
นอกจากนี้ ตำรับยาดังกล่าวนี้ยังสามารถปรับเพิ่มหรือลดขนาดยาให้เหมาะสมกับผู้ป่วยที่มีความผิดปกติของการควบคุมประสาทอัตโนมัติและประสาทหัวใจ สำหรับคนวัยทองที่มีภาวะโลหิตจาง เกล็ดเลือดและโปรตีนต่ำ กระเพาะอาหารและลำไส้อักเสบเรื้อรัง เส้นประสาทบริเวณกระเพาะอาหารอักเสบ และมดลูกมีเลือดออก เป็นต้น ด้วยการนำเอาสมุนไพรแต่ละชนิดมาต้มเอาน้ำดื่ม หรือทำเป็นยาลูกกลอนน้ำผึ้ง เพื่อรับประทานเวลาท้องว่าง
จากข้างต้นแล้ว จะเห็นได้ว่าภาวะอาการของวัยทองเกิดจากหลักการง่ายๆ คือ ความไม่สมดุลของหยินและหยางในร่างกาย อย่างไรก็ตาม การรักษาโดยใช้ยารักษาจากแพทย์ทางเลือกก็อาจจะมีอันตรายได้ เพราะการรับประทานสมุนไพรบางชนิดอาจเกิดอันตรายต่อตับ ไต หรือหากมีเนื้องอกที่มีสัญญาณรับฮอร์โมน เช่น เนื้องอกมดลูก ก็อาจทำให้เกิดอันตรายถึงชีวิตได้ จึงควรปรึกษาแพทย์แผนจีนหรือแพทย์ผู้ชำนาญการทุกครั้งก่อนนำมารับประทาน จะปลอดภัยที่สุด
บทความวัยทองน่ารู้
